Minister van Volksgezondheid mevrouw Schippers reageert in een uitgebreide reactie positief op de aanbevelingen uit het rapport. ‘De zorg voor mensen met diabetes in Nederland is al van goede kwaliteit, maar kan nog beter en met minder uitgaven. Effectieve aanpak vereist dat mensen hun verantwoordelijkheid nemen, de leefstijl aanpassen en het afgesproken maatwerk zorgplan consequent uitvoeren. Het resultaat is dat meer mensen met diabetes blijvend aan de arbeidsmarkt zullen deelnemen.’ De minister wil met haar beleid inzetten op een zoveel mogelijk sluitende keten van vroegtijdige onderkenning, preventie, zelfmanagement en goede, betaalbare, doelmatige zorg dicht bij huis.

Voorts onderschrijft de minister de aanbeveling om te komen tot een betere infrastructuur voor samenwerking tussen eerste en tweede lijn, met meer aandacht voor het belonen van resultaten van samenwerking en kwaliteitsverbetering. De minister is er van overtuigd dat dit zal leiden tot betere diabeteszorg en toename van productiviteit.

Novo Nordisk zou de door de minister niet opgevolgde aanbeveling over extra compensatie van verzekeraars voor verzekerden met diabetes via het stelsel van de risicoverevening toch nog eens extra onder de aandacht willen brengen. De minister van VWS zou het zorgstelsel en de risicoverevening zo moeten inrichten dat er niet slechts een gezondheid-neutrale, maar juist een gezondheid-bevorderende uitkomst tot stand wordt gebracht. Zorgverzekeraars die veel mensen met diabetes onder hun klanten hebben, kunnen dan - voor iedereen zichtbaar - innovatieprojecten starten die bijdragen aan betere en meer efficiënte diabeteszorg. Dat is goed voor mensen met diabetes, voor beperking van de kostengroei en dus voor de maatschappij.

Het rapport is hier te downloaden.

In het rapport doet Booz & Company een aantal concrete aanbevelingen die de kosten gerelateerd aan deze ziekte met €1,5 tot 2 miljard in 2020 kunnen terugdringen. Deze schatting is gebaseerd op de momenteel beschikbare cijfers. Nader wetenschappelijk onderzoek is gewenst. “Diabetes is een persoonlijk ingrijpende aandoening voor mensen en een zware belasting voor de gezondheidszorg en de economie”, aldus Ab Klink. “We moeten meer ruimte bieden aan professionals en patiënt om samen een nog hogere kwaliteit te leveren. Topkwaliteit betekent minder complicaties; minder complicaties betekent een betere gezondheid en dus lagere zorgkosten en langer en productief doorwerken”.

Diabetes is een grote belasting voor de gezondheidszorg en arbeidsproductiviteit in Nederland. Uit het onderzoek blijkt dat er in 2010 meer dan 1 miljoen mensen met diabetes waren, ruim 100.000 meer dan eerder gerapporteerd. De kosten voor hun gezondheidszorg bedroegen tussen de €4 en €5 miljard. De kosten van het verlies aan arbeidsproductiviteit bedroegen nog eens tussen de €5 en €6 miljard per jaar. Daarmee kwamen de totale kosten in 2010 uit tussen de €10 en €11 miljard. Zonder ingrijpen, is de verwachting dat het aantal mensen met diabetes in de komende negen jaar zal stijgen naar circa 1,4 miljoen mensen in 2020, waarmee de totale kosten voor de maatschappij kunnen oplopen tot €19 miljard per jaar.

Voor individuen is diabetes een ingrijpende, chronische aandoening. Met de juiste zorg kunnen de meeste mensen een redelijk normaal leven leiden, maar dat vereist wel een strakke routine van dieet, regelmatig sporten en het dagelijks nemen van medicijnen. Patiënten die afwijken van hun routine kunnen te maken krijgen met ernstige complicaties.

Vergeleken met andere landen is de diabeteszorg in Nederland erg goed te noemen. Maar in hun rapport concludeert Booz & Company dat er nog verbeteringen mogelijk zijn. Booz & Company komt hiertoe met vier concrete aanbevelingen:

1. Overheid en verzekeraars moeten de handen ineenslaan en economische prikkels ontwikkelen die kwaliteitsverbetering, innovatie, integratie en samenwerking in de diabeteszorg stimuleren. Een intensieve samenwerking tussen specialisten en eerstelijnszorg (huisartsen, apothekers, en fysiotherapeuten) is het toverwoord om deze ziekte beter te kunnen bestrijden. De bekostiging moet deze samenwerking verder stimuleren.
2. Zorg dat werkgevers, en arbodienstverleners een grotere rol op zich nemen in de preventie van en zorg rond diabetes. Bestrijden van diabetes stimuleert de arbeidsproductiviteit in een arbeidsmarkt die fors krapper wordt
3. Stimuleer de directe omgeving van mensen met diabetes – vrienden, familie, partners – om een actievere rol te spelen bij het begeleiden van de persoon met diabetes, met name als het gaat om het volgen van de noodzakelijke protocollen. Het leven van iemand met diabetes vereist een grote zelfdiscipline: regelmatig sporten, het juiste dieet volgen en heel secuur medicijngebruik. Daarbij is een sterk persoonlijk support systeem onontbeerlijk en dat moet beter ontwikkeld worden
4. Versoepel de regels om voorwaardelijke toegang mogelijk te maken tot nieuwe medicijnen en behandelmethodes die gericht zijn op het verminderen van arbeidsverzuim en het verbeteren van het gebruik door mensen met diabetes.

Piet van der Wal, Directeur Public Affairs van Novo Nordisk is enthousiast over het rapport. “De vier aanbevelingen van Booz & Company zijn niet alleen noodzakelijk maar ook heel goed te realiseren”, aldus Van der Wal. “Het rapport past goed in de Changing Diabetes strategie van Novo Nordisk. Daarmee willen we bijdragen aan het verslaan van diabetes. Om samen met alle betrokkenen de juiste initiatieven te kunnen ontwikkelen en de slimste acties te starten, is goede informatie een basisvereiste. Dit rapport voorziet daarin. Wij doen dan ook een dringende oproep aan alle verantwoordelijke partijen om de handschoen op te pakken en deze aanbevelingen met voortvarendheid te implementeren”.

Over Novo Nordisk
Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2011 de 3e plek van de Nederlandse Great Place to Work lijst in en is 16e geworden bij de Europese verkiezing van de 25 Best Multinational Workplaces Europa 2011. Ze behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2011. Meer informatie op http://www.novonordisk.nl/.

Klik hier voor de samenvatting. Het rapport is op te vragen via informatie@novonordisk.com.

Maandag 14 november is Wereld Diabetes Dag (WDD), de belangrijkste wereldwijde bewustwording campagne voor diabetes. In aanloop naar die dag vroeg Novo Nordisk aan Maurice de Hond om uit te zoeken wat Nederlanders vinden van diabetes. Piet van der Wal, directeur Public Affairs van Novo Nordisk, luidt de noodklok over de ontwikkeling van diabetes in Nederland.

“Diabetes is een sluipmoordenaar onder de Nederlandse bevolking, economie én gezondheidszorg”, aldus Van der Wal. “We moeten ons realiseren dat diabetes volksziekte nummer één is, en dat de bestrijding daarvan de hoogste prioriteit moet krijgen, willen we het tij keren”. In Nederland hebben circa één miljoen mensen diabetes, en dat aantal zal de komende jaren alleen maar toenemen. Uit het onderzoek van Maurice de Hond blijkt dat 78% van de Nederlanders dan ook verwacht dat de kosten van de gezondheidszorg, alleen al door diabetes, de komende jaren zullen stijgen.

Uit het onderzoek blijkt verder dat Nederlanders nog redelijk onbekend zijn met diabetes. Alhoewel de ziekte bij 42% van de ondervraagden in de familie voorkomt, weet slechts 31% het aantal mensen met diabetes in Nederland correct te noemen (circa één miljoen). Diabetes is ten onrechte minder gevreesd dan andere volksziektes, zoals kanker, hart- en vaatziekten of dementie terwijl de levensverwachting van diabetes slechter is dan van borstkanker. (Bron: Diabetes Fonds)

Nederlanders schatten de gevolgen voor de gezondheid van mensen met diabetes hoog in. Zo’n 75% noemt de gevolgen ernstig tot zeer ernstig. Onder diabetespatiënten is dat percentage nog hoger, namelijk 88%. Verder zijn mensen met diabetes zich veel bewuster van de risico’s van ongezond leven dan niet-patiënten: 30% van de hen ziet een link tussen diabetes en ongezond leven, terwijl slechts 19% van niet-patiënten die mening toegedaan is.

Opmerkelijk is dat Nederlanders het eigen risico op het krijgen van diabetes laag inschatten. Zo’n driekwart van de ondervraagden denkt dat de eigen levensstijl een geen tot slechts een kleine kans geeft op het krijgen van diabetes en dat de levensstijl van hun kinderen een kleine tot geen kans geeft op diabetes. Volgens Van der Wal ligt hier een enorm risico. “Nog veel te weinig mensen denken dat er geen verband is tussen een ongezonde levensstijl en het risico op het krijgen van diabetes.” “We moeten er veel meer aan doen om mensen bewust te maken van de risico’s, en uitleggen wat je kunt doen om te voorkomen dat jijzelf of je kinderen met deze sluipmoordenaar geconfronteerd worden.”

Gelukkig draagt diabetes geen stigma: 90% van de Nederlanders geeft aan niet bang te zijn een diabetesdiagnose te delen met de directe omgeving. Tot slot vindt een kwart van de Nederlandse bevolking dat de overheid te weinig geld besteedt aan informatievoorziening en voorlichting over diabetes. Onder mensen met diabetes zelf is dat percentage zelfs 37%.

Uit cijfers van de International Diabetes Federation (IDF) blijkt dat de wereldwijde diabetes epidemie nog groter is dan verwacht. In 2011 is het aantal van 366 miljoen mensen met diabetes bereikt, terwijl de IDF vorig jaar nog voorspelde dat de teller op 285 miljoen zou blijven steken. Het verschil is met name het gevolg van nieuwe onderzoeken die in China, het Midden Oosten en Afrika gepubliceerd zijn. Naar verwachting zullen er in 2011 zo’n 4,6 miljoen mensen overlijden als gevolg van diabetes, en zal er wereldwijd 465 miljard dollar aan diabeteszorg worden uitgegeven.

Op maandag 14 november aanstaande zal Novo Nordisk een uitgebreide studie bekend maken over de impact van diabetes op de Nederlandse bevolking, economie en gezondheidszorg, uitgevoerd door Booz&Co onder leiding van voormalig minister van Volksgezondheid Prof. dr Ab Klink.

Over Novo Nordisk

Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2011 de 3e plek van de Nederlandse Great Place to Work lijst in en is 16e geworden bij de Europese verkiezing van de 25 Best Multinational Workplaces Europa 2011. Ze behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2011. Meer informatie op www.novonordisk.nl.

www.changingdiabetes.nl is al jaren dé online informatiebron voor mensen met diabetes type 1 en 2. De website houdt bezoekers op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en het laatste nieuws op het gebied van diabetes als ook over de uiteenlopende projecten die Novo Nordisk in het kader van haar Changing Diabetes-programma initieert en steunt. Daarnaast biedt de website uitgebreide informatie over diabeteszorg en –behandeling en een breed scala aan andere aspecten die samenhangen met het hebben van diabetes, zoals voeding en levensstijl.

De vernieuwde website is op een groot aantal punten verbeterd. Behalve dat de site nog gebruikersvriendelijker en overzichtelijker is geworden, bevat deze een reeks videoreportages waarin mensen met diabetes vertellen over hun ervaringen met het hebben van diabetes en de uitdagingen waar zij in het dagelijkse leven tegenaan lopen, zoals bijvoorbeeld hypo’s. Bezoekers kunnen via de website bovendien in contact komen met lotgenoten om kennis en ervaringen op te doen.

Novo Nordisk beschouwt het als haar missie om de toekomst van diabetes te veranderen. Om deze visie vorm te geven heeft de organisatie het ‘Changing Diabetes’-programma ontwikkeld. Dit programma omvat diverse nationale en internationale initiatieven, die zich met name richten op communicatie met en voorlichting aan mensen met diabetes, familie, vrienden, docenten, politici, artsen, zorgverzekeraars en andere betrokkenen.

Met de vernieuwde website wil Novo Nordisk het gedachtegoed van Changing Diabetes onder de aandacht brengen, om zo de behandeling van diabetes, de diabeteszorg, de wijze waarop de maatschappij met diabetes omgaat en de toekomst van diabetes te veranderen en verbeteren.

Over Novo Nordisk
Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2011 de 3e plek van de Great Place to Work lijst in en is 16^e geworden bij de Europese verkiezing van de 25 Best Multinational Workplaces Europe 2011. Ze behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2011. Meer informatie op www.novonordisk.nl

Met de introductie van de twee iPhone applicaties wil Novo Nordisk een innovatief hulpmiddel aanreiken aan mensen met diabetes en hun behandelaren. Afke de Jong, Medisch Directeur Novo Nordisk B.V., “In deze tijd waarin smartphones onderdeel uitmaken van het dagelijkse leven horen app’s die mensen helpen bij het zelfmanagen van hun diabetes. Door middel van deze twee nieuwe app’s kan het juist gebruiken van diabetesmedicijnen worden bevorderd, wat uiteindelijk een bijdrage levert aan goede resultaten in diabetesbehandeling.”

Werking app’s
De startdoseringsapplicatie is een hulpmiddel om de individuele startdosering te bepalen. Deze app is uitsluitend bedoeld voor de diabetesbehandelaar en is om die reden afgeschermd met een autorisatiecode. Deze applicatie was al beschikbaar via www.diabetesbehandelaar.nl en nu ook als iPhone app.

De titratieapplicatie is een hulpmiddel voor gebruikers en adviseert over de juiste aanpassing van de insulinedosering. De adviezen worden gebaseerd op het gemiddelde van drie nuchtere bloedglucosewaarden, gemeten op drie (opeenvolgende) dagen. De applicatie dient gebruikt te worden met instemming van de behandelaar en de adviezen dienen altijd met de behandelaar afgestemd te worden.

Met de introductie van de twee iPhone applicaties wil Novo Nordisk op een hedendaagse manier de behandeling voor mensen met diabetes en hun behandelaren vereenvoudigen, om zo een bijdrage te leveren aan het verbeteren van diabeteszorg.

Beide applicaties zijn kosteloos verkrijgbaar in de App Store en eenvoudig te vinden onder de zoekterm ‘startdosering’ en ‘titratie’.

Over Novo Nordisk
Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2011 de 3e plek van de Great Place to Work lijst in en is 16^e geworden bij de Europese verkiezing van de 25 Best Multinational Workplaces Europe 2011. Ze behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2011. Meer informatie op www.novonordisk.nl

NovoPen Echo® is de eerste navulbare insulinepen met een geheugenfunctie die het tijdstip en het aantal eenheden van de laatste dosering onthoudt. Het toedieningssysteem is verder in stapjes van een halve eenheid, van 0,5 E tot maximaal 30 E, instelbaar. Speciaal voor de kleine handen van kinderen is de beweging van de doseerknop bij het injecteren verkort. De NovoPen Echo® is verkrijgbaar in de voor kinderen aansprekende kleuren rood en blauw.

Naast bovenstaande kenmerken kent NovoPen Echo® de eigenschappen van NovoPen® 4. Zo kan bij een te hoge instelling de doseerknop worden teruggedraaid zonder verlies van insuline. Ook zal de doseerknop blokkeren als er minder dan de gewenste hoeveelheid insuline in de patroon zit. Een klik bevestigt het einde van de injectie wanneer de ingestelde hoeveelheid insuline geïnjecteerd is. NovoPen Echo® is ontwikkeld voor gebruik met Penfill® patronen in combinatie met NovoFine® naalden.
Onderzoek van de International Society for Pediatric and Adolescent Diabetes (ISPAD) heeft uitgewezen dat ongeveer tachtig procent van de kinderen met diabetes, ouders en beroepsbeoefenaren NovoPen Echo® kiezen als hun favoriete insulinepen vanwege het gebruiksgemak, de geheugenfunctie en het aantrekkelijke ontwerp.1

“Tijdens de ontwikkeling van NovoPen Echo® hebben we de wensen en behoeften van kinderen met diabetes goed voor ogen gehouden. Met NovoPen Echo® streven we ernaar kinderen met diabetes en hun ouders meer vertrouwen te geven. Het weten of en wanneer kinderen met diabetes hun laatste dosis insuline hebben gespoten, is een behoefte van ouders” aldus Afke de Jong, Medisch Directeur van Novo Nordisk B.V.. Dankzij de geheugenfunctie van NovoPen Echo® wordt het risico van dubbele doseringen verkleind.

De lancering van de NovoPen Echo volgt de Novo Nordisk traditie van innovatie en leiderschap in de ontwikkeling van insulinetoedieningssystemen. Met de introductie van NovoPen Echo® in Nederland levert Novo Nordisk een bijdrage aan de kwaliteit van leven van kinderen met diabetes en hun ouders.

Meer informatie over NovoPen Echo® is beschikbaar via www.novonordisk.nl

Over Novo Nordisk
Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2011 de 3e plek van de Great Place to Work lijst in en is 16e geworden bij de Europese verkiezing van de 25 Best Multinational Workplaces Europe 2011. Ze behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2011. Meer informatie op www.novonordisk.nl

Referentie
1. M.Olsen BS, Lilleore SK. NovoPen Echo® for the delivery of insulin in pediatric patients: a comparison of usability, functionality and preference among patients, their parents and healthcare professionals. Pediatric Diabetes (2009), Volume 10, Issue s11 (p 30-109)

“Mensen met diabetes vinden het lastig om hun insuline altijd op tijd te nemen. Een mogelijke oorzaak hiervoor is het strikte regime waar zij zich aan moeten houden”, aldus Mark Peyrot, hoogleraar sociologie aan de Loyola University in Maryland (VS) en auteur van het GAPP™-rapport. “Een flexibeler schema maakt het gemakkelijker om een behandeling in te passen in het leven van een patiënt en zorgt ervoor dat het beter vol te houden is. En dat heeft een positief effect op de resultaten van de behandeling.”

De mate waarin GAPP™-deelnemers zich niet houden aan hun insulineschema of insulinedoses overslaan, blijkt sterk afhankelijk van het land van herkomst. De medische voorschriften worden het minst nauwgezet nageleefd in Turkije (p<0,05), gevolgd door de Verenigde Staten, China en Japan. De behandelingsadviezen werden het best opgevolgd in Frankrijk, Duitsland, Engeland en Spanje.

Het niet volgen van het insulineschema of het overslaan van insulinedoses kwam het meest voor bij mensen die over het algemeen moeite hebben met het volgen van schema’s en regels (p<0,05); mensen die het volgen van een insulineregime niet zo belangrijk vinden (p<0,05); en mensen die ontevreden zijn over het gebrek aan flexibiliteit in hun insulineschema (p<0,001).
Ook hypoglykemie leidt ertoe dat mensen met diabetes zich vaker niet houden aan hun insulineschema of insulinedoses overslaan (p=0,004). Een reden hiervoor kan zijn dat zij proberen op deze manier de kans op hypoglykemie te verkleinen.

“Ik vind het moeilijk om me aan een behandelingsschema te houden, vooral als andere behandelingen in het verleden niet aansloegen”, zegt Justine Badloe – studente geneeskunde aan de Universiteit Leiden. “Het is heel lastig om een insulinebehandeling te volgen als je de medicatie iedere dag op hetzelfde tijdstip moet nemen; ik kan mijn dag dan nooit eens anders indelen.”

De resultaten van dit grootschalige onderzoek onderschrijven de theorie dat het veel voorkomt dat mensen met diabetes zich niet houden aan hun insulineschema of insulinedoses overslaan en dat dit samenhangt met uiteenlopende risicofactoren. Aan deze risicofactoren kan echter wel iets gedaan worden.

Afke de Jong, medisch directeur Novo Nordisk B.V.: “Op de eerste plaats moeten mensen met diabetes beter worden voorgelicht over deze risicofactoren. Door daarnaast de barrières die mensen ervaren bij het volgen van insulineschema’s weg te nemen of flexibelere insulineschema’s te hanteren afgestemd op het leefpatroon van de individuele patiënt, is het mogelijk om de mate waarin mensen met diabetes zich niet houden aan hun insulineschema of insulinedoses overslaan, verder te reduceren.”

Over het GAPP™ onderzoek
Het GAPP™ onderzoek werd uitgevoerd onder mensen met diabetes type 1 of 2 uit de Verenigde Staten (n=350), Groot-Brittannië (n=205), China (n=200), Frankrijk (n=161), Spanje (n=158), Turkije (n=155), Duitsland (n=151) en Japan (n=150). Gemiddeld waren de deelnemers ~60 jaar oud, met ~15 jaar diabetes en ~9 jaar insulinebehandeling.

In een regressieanalyse, waarin demografische gegevens, ziekte en behandelschema waren opgenomen, werden onafhankelijke associaties (p<0,05) van aan de behandeling gerelateerde percepties gekoppeld aan het aantal dagen in de afgelopen maand dat een insuline-injectie werd gemist of niet volgens schema genomen.
Het overslaan/negeren werd beoordeeld met behulp van één enkel onderdeel waarin gevraagd werd of de deelnemer insulinedoses had gemist of niet precies volgens de richtlijnen had genomen. En zo ja; hoeveel keer dit in de afgelopen maand was voorgekomen. De selectiecriteria voor het onderzoek waren: 18 jaar of ouder, gebruik van insuline voor bloedsuikercontrole en zelfgemelde diabetes type 1 of 2.

Over Novo Nordisk
Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2011 de 3e plek van de Great Place to Work lijst in en behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2011. Meer informatie op www.novonordisk.nl.

Referenties
1. M.Peyrot. Closing the GAPP: Correlates of Injection Omission/Non-adherence in Insulin Therapy. American Diabetes Association, 25 June 2011. Poster number 830-P
2. Yeaw J et al. Blood Glucose Testing Constitutes 20% of Total Pharmacy Costs in the USA in Patients with Diabetes on an Insulin Regimen. American Diabetes Association, 26 June 2011. Poster number 1197-P

De belangrijkste bevindingen van het onderzoek zijn:

• Voor degenen die niet naar hun werk konden vanwege een nachtelijke hypoglykemie bedroeg het gemiddelde productiviteitsverlies op de werkplek 14,7 uur per persoon per maand. Dit is gelijk aan ongeveer 1.610 euro aan verloren productiviteit per persoon per jaar*1
• Eén op de vijf deelnemers aan het onderzoek (22,7%) kwam te laat op het werk of miste een volledige werkdag als gevolg van een nachtelijke hypo die zij de afgelopen maand hadden gehad.1 18,3% Van de ondervraagden moest vroegtijdig naar huis of miste een hele werkdag vanwege een hypo die tijdens het werk optrad.1

“Veel mensen met diabetes hebben regelmatig last van hypoglykemie”, zegt dr. Meryl Brod, hoofdonderzoeker en gezondheidspsycholoog. “Dit heeft niet alleen invloed op hun werk, maar vergroot ook de behoefte aan mogelijkheden om zelf de bloedsuikerspiegel te bewaken. Bovendien zijn hypo’s die tijdens het slapen optreden problematisch voor mensen met diabetes.”

Uit het onderzoek kwam verder naar voren dat mensen met diabetes in de eerste zeven dagen na de hypo 5,6 extra bloedglucosetesten deden om hun bloedsuiker te meten. 24,9% van hen nam als gevolg van de hypo contact op met een behandelaar (huisarts, ziekenhuis, diabeteskliniek of een andere zorgverlener).1 Van de mensen met diabetes die insuline gebruiken, meldde 25% dat ze na de hypo hun insulinedosis verlaagden.1

Het handhaven van een strikte glykemische controle heeft op de lange termijn voordelen voor mensen met diabetes wat betreft het verminderen van complicaties.2 Veel voorkomende symptomen van een hypoglykemische episode zijn hartkloppingen, trillen, honger, zweten, moeite met concentreren of verwardheid.1 Mensen met diabetes die met insuline worden behandeld, kunnen één tot drie hypo’s per maand krijgen.2
Het volledige onderzoek is te lezen in het julinummer van Value in Health en online op www.valueinhealthjournal.com. Het onderzoek is gesponsord door Novo Nordisk.

Achtergrondinformatie over diabetes 3 4
Binnen slechts één generatie is het aantal gevallen van diabetes wereldwijd verzesvoudigd. In 2010 hadden naar schatting zo’n 285 miljoen mensen wereldwijd diabetes. Verwacht wordt dat dit aantal in 2030 tot 438 miljoen gestegen zal zijn.3 Meer dan 50% van de mensen met diabetes wereldwijd weet niet dat ze deze aandoening hebben.3

• Het aantal Nederlanders met diabetes bedroeg in 2010 ruim 810.000. Jaarlijks neemt dat aantal met 71.000 toe. In Nederland hebben naar schatting tenminste 250.000 mensen diabetes zonder het te weten.
• In 2010 stierven wereldwijd bijna 4 miljoen mensen aan diabetes, bijna 7% van het totaal aantal wereldwijde sterfgevallen. Dit is een stijging van 5,5% ten opzichte van 2007. Wereldwijd staat diabetes op de vierde plaats van doodsoorzaken als gevolg van ziekte. 3 4
• In Nederland sterven jaarlijks gemiddeld 3.434 mensen aan diabetes (CBS Doodsoorzakenstatistiek 2005 t/m 2008).
• In 2010 werd er wereldwijd minstens 376 miljard dollar uitgegeven aan diabetes. Verwacht wordt dat dit in 2030 meer dan 490 miljard dollar zal zijn.3

Bronnen:

1. Brod M, Christensen T, Thomsen TL, Bushnell DM. The Impact of Non-Severe Hypoglycemic Events on Work Productivity and Diabetes Management. Value In Health 2011.
2. Donnelly LA, Morris AD, Frier BM, et al. Frequency and predictors of hypoglycaemia in Type 1 and insulin-treated Type 2 diabetes: a population-based study. Diabet Med 2005; 22:749-755.
3. Diabetes Atlas, International Diabetes Federation, second and third editions: 2007/2009.
4. WHO Country Office in Pakistan

Over Novo Nordisk
Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2011 de 3e plek van de Great Place to Work lijst in en behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2011. Meer informatie op www.novonordisk.nl

(*Dit is een totaalbedrag, waarbij geen rekening is gehouden met mogelijke verschillen in vergoeding per land.)

Perfecte timing
De timing van de conferentie was perfect. Een dag na het verschijnen van de landelijke gezondheidsnota kwamen 65 zorgverleners, zorgverzekeraars, patiëntvertegenwoordigers, beleidsmakers, politici, farmaceuten, wetenschappers, overheid en bedrijfsleven bij elkaar om het over de diabeteszorg van de toekomst te hebben. In de sfeervolle Sociëteit De Witte aan het Plein in Den Haag werden heel wat lastige dilemma’s geschetst. Een diabetesepidemie die ons te wachten staat, zorgkosten die de pan uit rijzen, diabetes als ‘postcodeziekte’, de weerbarstigheid van de patiënt centraal stellen. En de gezondheidsnota.

Eigen rol oppakken
Onder leiding van dagvoorzitter Jaap de Hoop Scheffer, lid raad van toezicht Diabetes Onderzoek Nederland, en gespreksleider Ruud Koolen, hoofdredacteur van SKIPR, werden de betrokkenen verleid en gedwongen ook naar de eigen rol en verantwoordelijkheid te kijken. Want daarmee is nog het nodige te winnen. De diabetesaanpak staat vaak model voor andere chronische ziekten. Maar ook al heet het nu ketenzorg, van een echte keten is vaak toch geen sprake omdat er onderweg nog steeds schotten zijn. De verzekeraars kunnen een belangrijke rol spelen om perverse impulsen uit het systeem te halen die deze schotten overeind houden. De farmacie uitte deze middag de hartenkreet dat ze meer kunnen en graag willen doen dan geneesmiddelen voor diabetes produceren. Ook uit de samenwerking tussen zorgaanbieders, verzekeraars en bedrijfsleven is veel meer te halen, zoals KPN bijvoorbeeld al laat zien. Bedrijven kunnen het zich moreel en qua arbeidskrachten straks niet meer veroorloven mensen ‘met een smetje’ buiten te sluiten en hebben een belangrijke preventieve taak om te zorgen dat mensen die een chronische ziekte hebben toch kunnen blijven functioneren. EPD’s komen nog steeds moeizaam van de grond. Een bedenkelijke hoofdrol is daarbij weggelegd voor de ICT-aanbieders. Maar hoe hebben zij die hoofdrol kunnen krijgen? Het wordt tijd dat zorgverzekeraars en zorgverleners een vuist gaan maken en meer regie nemen.

Grotere rol publieke debat
De kersverse voorzitter van de Nederlandse Diabetes Federatie, Steven Lamberts, had een dag na zijn aantreden een mooie start met deze invitational conference. Aan hem de eer om de dag samen te vatten en te schetsen wat hem was bijgebleven. Hij had het over ‘de verschrikkelijke’ gezondheidsnota. Maar zei ook blij te zijn dat de overheid niet alles naar zich toetrekt. ‘Dat geeft nieuwe opties voor de Nederlandse Diabetes Federatie. En we moeten nu de kans pakken om een grotere rol in het publieke debat op te eisen.’

Input voor NDD
Deze Invitational Conference was niet bedoeld om tot kant en klare oplossingen te komen. Maar de gesignaleerde dilemma’s, knelpunten en uitdagingen zijn belangrijke input voor de discussie die de Nederlandse Diabetes Federatie wil voeren richting Nationale Diabetes Dag 2012, volgend jaar op 30 maart 2012.

Over Novo Nordisk
Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2011 de 3e plek van de Great Place to Work lijst in en behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2011. Meer informatie op www.novonordisk.nl.

De afdelingen Clinical Research, Medical affairs en Regulatory leveren ieder een belangrijke bijdrage aan de missie van Novo Nordisk, die erop is gericht de opmars van diabetes een halt toe te roepen. Clinical Research is verantwoordelijk voor studies naar nieuwe geneesmiddelen, Medical Affairs voor medisch inhoudelijke ondersteuning van zowel de interne organisatie als externe partijen betrokken bij de zorg van mensen met diabetes en Regulatory is verantwoordelijk voor de registratie van geneesmiddelen en kwaliteitscontrole. De afdelingen tellen gezamenlijk 28 medewerkers.

Als medisch directeur gaat De Jong zich met name richten op de bijdrage van de medische afdeling aan de overkoepelende strategische doelstellingen op langere termijn in het licht van ‘Changing Diabetes’.

De Jong heeft eerder enkele jaren bij Novo Nordisk gewerkt en is daardoor zeer vertrouwd met de filosofie en de werkwijze van de organisatie. “Door mijn achtergrond als arts vind ik het belangrijk om bij een organisatie te werken die naast het ontwikkelen van innovatieve medicatie ook veel aandacht schenkt aan aspecten als educatie, voorlichting en onderzoek naar het juiste gebruik en de optimale inzet van medicatie, door zowel artsen als mensen met diabetes. Ik ben heel blij dat ik vanuit mijn functie als medisch directeur kan bijdragen aan de enorme inspanningen die Novo Nordisk ook op dit gebied verricht.”

Ervaring
Voor haar benoeming tot medisch directeur bij Novo Nordisk was De Jong gedurende een periode van zeven jaar in verschillende functies werkzaam bij Actelion Pharmaceuticals, onder andere als medical director voor het Amerikaanse filiaal en de laatste jaren als sr. medical manager en medical director van het Nederlandse filiaal. Van 2002 tot 2004 werkte zij als medical advisor bij Novo Nordisk B.V. De Jong heeft geneeskunde en medische biologie gestudeerd aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en heeft tijdens haar studie onderzoek gedaan in het laboratorium van het VU Medisch Centrum en van de University of California San Francisco.

Over Novo Nordisk
Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2011 de 3e plek van de Great Place to Work lijst in en behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2011. Meer informatie op www.novonordisk.nl.

Met health literacy wordt de combinatie van cognitieve en sociale vaardigheden aangeduid die nodig is om adequaat met informatie over ziekte, gezondheid en zorg om te gaan. Mensen met een lage health literacy, oftewel beperkte gezondheidsvaardigheden, hebben vaak moeite om de informatie die zij van zorgverleners krijgen, te begrijpen en hun weg binnen de zorg te vinden.

Marcel Twickler, internist-endocrinoloog bij het Lievensberg ziekenhuis en klinisch onderzoeker bij het AMC in Amsterdam, is initiatiefnemer en projectleider van het pilot project ‘Changing low health literacy’, dat tot doel heeft in kaart te brengen welke methode het beste is om mensen met diabetes type 1 of 2 en beperkte gezondheidsvaardigheden te helpen. Twickler: “De aandacht voor beperkte gezondheidsvaardigheden is in Nederland vrij nieuw, maar in Noord-Amerika is men er al veel langer mee bezig. Daar is gebleken dat beperkte gezondheidsvaardigheden de kans op bijvoorbeeld complicaties en ziekenhuisopname aanzienlijk kunnen vergroten en daarmee de kosten van zorg verhogen. Zeker omdat we binnen de zorg de ontwikkeling zien dat patiënten een steeds grotere rol moeten gaan spelen in hun eigen behandelingsproces, is het enorm belangrijk dat het fenomeen ook in Nederland voldoende aandacht krijgt. Daarom zijn we nu ongeveer een jaar geleden begonnen met het op de kaart zetten van het probleem en het zoeken naar wegen en middelen om het aan te pakken.”

Screening

In het kader van het pilot project ‘Changing low health literacy’, een samenwerkingsverband tussen de maatschap Interne Geneeskunde Lievensberg Ziekenhuis Bergen op Zoom, Sociale Geneeskunde/klinische psychologie van het Academisch Medisch Centrum en de stichting Educatieve Televisie (www.etv.nl), zijn mensen met diabetes type 1 en type 2 gescreend op de mate waarin zij beperkte gezondheidsvaardigheden hebben.
Deelnemers zijn vervolgens in twee groepen verdeeld. De ene groep krijgt naast de gewone diabeteszorg aanvullende scholing via de cursus ‘Lees en Schrijf! Gezondheid’. Deze cursus, die is ontwikkeld als onderdeel van het nationale Aanvalsplan Laaggeletterdheid, biedt deelnemers lesmateriaal bestaande uit een werkboek, oefeningen op internet en korte themafilmpjes op internet die zijn ontwikkeld door de stichting Educatieve Televisie. De andere groep krijgt gedurende een half jaar naast de gewone diabeteszorg een continue glucosemeting per drie weken en extra aandacht van de diabetesverpleegkundige. Na een periode van ongeveer zes maanden worden het aantal hypoglykemieën, de kwaliteit van leven en de HbA1c van beide groepen bepaald en met elkaar vergeleken.

Het project is op 1 maart 2011 van start gegaan en zal totaal zo’n vijftig tot honderd mensen met diabetes omvatten. Welke mensen zijn het die deelnemen aan het project? “Je merkt dat mensen als het gaat om beperkte gezondheidsvaardigheden al gauw in vooroordelen denken en ervan uitgaan dat het probleem zich wel vooral binnen bepaalde groepen van de bevolking zal voordoen. En dat is dus niet het geval. We nemen in dit onderzoek bijvoorbeeld alleen mensen mee die minimaal zes jaar onderwijs hebben genoten in Nederland. Het blijkt dat beperkte gezondheidsvaardigheden overal voorkomen: je kunt echt geen etiket op deze mensen plakken!”

Hoewel mensen die onvoldoende gezondheidsvaardigheden hebben daar zelden uit zichzelf voor zullen uitkomen, zijn ze vaak wel enorm opgelucht als het wordt ‘ontdekt’. “Er valt meestal een enorme last van hun af en de meesten zijn blij dat er eindelijk iemand een helpende hand toesteekt. En de relatie met de zorgverlener wordt veel meer ontspannen: je deelt samen een geheimpje en dat schept een band. Voor de zorgverlener is het vaak een eyeopener: alle stukjes vallen op hun plek en je kunt de patiënt veel beter begrijpen. In zo’n relatie is het veel gemakkelijker om eerlijk met elkaar te communiceren en realistische doelen te stellen.”

Breder onderzoek

Beperkte gezondheidsvaardigheden kunnen echter in veel meer opzichten tot problemen leiden. Naast het pilot project ‘Changing low health literacy’ werkt Twickler samen met collega Prof. Dr. Jos van den Broek, bijzonder hoogleraar (Bio)medische wetenschapscommunicatie aan de Universiteit Leiden, en twee studentes, Iris Nijman en Marije Geilenkirchen, aan een breder onderzoek naar de effecten van laaggeletterdheid binnen de zorgketen. In dit onderzoek worden 220 mensen met mindere gezondheidsvaardigheden, het zogeheten ‘Health Literacy Lievensberg Cohort’, gevolgd op hun route door de keten om vast te kunnen stellen op welke momenten zij tegen problemen aanlopen. Twickler verwacht dat dit onderzoek vele interessante data zal gaan opleveren.
“Kun je bijvoorbeeld raden wat het eerste probleemmoment is? Dat is de uitnodigingsbrief van de poli. Mensen begrijpen de brief niet, kunnen uit de informatie niet afleiden hoe laat ze in het ziekenhuis moeten zijn. Het tweede moment is de route door het ziekenhuis. Mensen begrijpen de aanwijzingen op de borden niet en verdwalen. Deze mensen zijn letterlijk en figuurlijk al helemaal vastgelopen voordat ze een arts de hand hebben geschud.”
Veel aandacht wordt op dit moment besteed aan het in kaart brengen van de problematiek. Wat zijn de volgende stappen?

Twickler: “Belangrijk is nu op de eerste plaats dat er awareness ontstaat. En op zich zijn we op dat gebied op de goede weg. Laaggeletterdheid maakt nu deel uit van het regeerakkoord en krijgt concreet vorm binnen het 'Aanvalsplan Laaggeletterdheid van A tot Z'. Daarnaast zijn er diverse initiatieven opgestart om meer inzicht te krijgen in het fenomeen beperkte gezondheidsvaardigheden en de aandacht ervoor te vergroten. Erg belangrijk in dit kader is bijvoorbeeld de oprichting van de Alliantie Gezondheidsvaardigheden. Een belangrijke rol speelt ook de Stichting Lezen & Schrijven, die uiteenlopende projecten initieert om laaggeletterdheid te voorkomen en te verminderen.”

Twickler vindt het nog te vroeg om te zeggen wat er concreet zou moeten gebeuren om mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden te helpen en begeleiden. “Je bent er niet met alleen met het vermijden van moeilijke woorden in de informatie die je aanbiedt. Beperkte gezondheidsvaardigheden vereisen dat je op een heel andere manier gaat denken en communiceren. Daar zijn allerlei onderzoeken naar gaande met heel interessante uitkomsten en daar zullen we in de toekomst waarschijnlijk veel van gaan terugzien binnen de zorg.”

Hij vervolgt: “Het pilot project ‘Changing low health literacy’ is natuurlijk nog maar net gestart, maar het zou kunnen zijn dat daar uitkomt dat mensen met diabetes en beperkte gezondheidsvaardigheden veel intensiever gecoacht moeten worden. Dit gaat echter dwars in tegen de trend dat patiënten een steeds actievere en zelfstandigere rol moeten spelen in het hele behandelingstraject. Het probleem is en blijft alleen dat veel mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden dat gewoon niet kunnen. Die zullen we toch echt moeten helpen.”

‘Changing low health literacy’ heeft vanuit de Changing Diabetes kerstactie van Novo Nordisk ondersteuning gekregen. “Projecten als ‘Changing low health literacy’ zijn enorm belangrijk, omdat hiermee de zorg voor een belangrijke groep mensen beter en (kosten)effectiever kan worden”, zegt Piet van der Wal, directeur Public Affairs bij Novo Nordisk. Hij vervolgt: “80% van alle mensen die diabetes hebben, is gediagnosticeerd in Nederland. Daarvan heeft ongeveer de helft een goede glucoseregulatie, circa de helft bereikt alle andere streefwaarden en eveneens ongeveer de helft heeft een goede kwaliteit van leven. Aan alle aspecten die kunnen bijdragen aan het bereiken van 100% op alle fronten moet aandacht worden besteed.”

Alliantie Gezondheidsvaardigheden

In september 2010 is op initiatief van de NIGZ, Stichting Lezen en Schrijven, de NPCF, RIVM, Pharos, AMC/Universiteit van Amsterdam, het NHG en de CBO de Alliantie Gezondheidsvaardigheden opgericht. In de alliantie hebben ruim vijftig organisaties uit de gezondheidszorg zich verenigd, met als doel het thema gezondheidsvaardigheden hoog op de agenda te krijgen en te houden van alle betrokken organisaties wat betreft beleid, onderzoek en praktijk. Een belangrijke doelstelling is daarnaast het delen en uitwisselen van informatie, kennis en ervaring op het gebied van beperkte gezondheidsvaardigheden, vanuit zowel onderzoek als praktijk.
Coördinator van de Alliantie Gezondheidsvaardigheden is het gezondheidsinstituut NIGZ. Loes Singels, senior medewerker programma Zorg bij het NIGZ: “De partners binnen de alliantie zijn afkomstig vanuit verschillende werkgebieden binnen de zorg, waaronder de gezondheidszorg en gezondheidsbevordering, maar bijvoorbeeld ook universiteiten en kwaliteitsinstituten. Wat al deze organisaties delen is het besef dat laaggeletterdheid binnen de zorg serieus aangepakt moet worden en dat zij hun manier van werken zullen moeten aanpassen om mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden optimaal te kunnen helpen.”
Vanuit de alliantie zelf worden geen projecten geïnitieerd: alle betrokken organisaties voeren op eigen initiatief en onder eigen regie projecten en onderzoeken op het gebied van beperkte gezondheidsvaardigheden uit. Singels: “Binnen de alliantie komt alle informatie vanuit deze projecten en onderzoeken samen. Op basis daarvan gaan we een balans opmaken: waar staan we op dit moment, wat weten we nu en waar zitten nog blinde vlekken? Deze conclusies vormen vervolgens het uitgangspunt voor een agenda voor de toekomst, waarin we vastleggen wat we concreet gaan doen om mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden beter te helpen en te begeleiden.”

De hoofddoelen van het Addition-onderzoek, dat in 2002 van start is gegaan, zijn het evalueren van het effect van screening op diabetes type 2 alsook het onderzoeken van het effect van geoptimaliseerde, intensieve behandeling van mensen bij wie tijdens de screening diabetes type 2 is vastgesteld. Bij het onderzoek zijn diverse toonaangevende universiteiten en diabetescentra in Nederland, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk betrokken. Vanuit Nederland neemt het Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde (Universitair Medisch Centrum Utrecht) deel. Het onderzoek wordt gefinancierd door nationale overheden en onderzoeksfondsen, alsmede vanuit belangeloze bijdragen van enkele farmaceutische bedrijven, waaronder Novo Nordisk.

In het Addition-onderzoek zijn 300.000 mensen uit Nederland, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk zonder bekende diagnose diabetes type 2 gescreend. Bij ongeveer 3.000 van hen (waarvan 498 in Nederland) werd diabetes type 2 geconstateerd. Deze groep is vervolgens in twee groepen opgesplitst. De ene wordt behandeld volgens de geldende nationale richtlijnen, de andere volgt een intensieve behandeling op basis van het gemeenschappelijk samengestelde Addition-protocol.

Na een periode van 5 jaar en drie maanden bleek dat complicaties als hart- en herseninfarcten 17% minder vaak voorkomen bij de groep die een intensieve behandeling heeft gekregen.

Professor Guy Rutten, huisarts, hoogleraar diabetologie bij het Julius Centrum, is vanaf het begin bij het onderzoek betrokken geweest. Volgens hem kunnen aan deze uitkomst geen harde conclusies worden verbonden. “Het verschil is dermate klein dat het ook op toeval zou kunnen berusten. En we moeten natuurlijk niet vergeten dat de reguliere diabeteszorg in de loop der jaren in sterke mate is verbeterd, waardoor het verschil tussen de ‘gewone’ behandeling en onze intensieve behandeling steeds kleiner is geworden.”

Actief opsporen

Eén van de conclusies die uit het onderzoek getrokken kunnen worden, is dat het actief opsporen van mensen met diabetes type 2 zin heeft. “Als je mensen actief opspoort en direct behandelt, kun je veel complicaties en sterfte voorkomen. Bovendien bleek dat de glucosewaarden bij deze mensen, die op het moment van diagnose natuurlijk nog relatief laag waren, na een periode van vijf jaar nog lager waren dan toen hun diabetes ontdekt werd. Dat is heel anders dan we altijd dachten, namelijk dat de glucosewaarden bij mensen met type 2 diabetes in de loop van de tijd alsmaar verslechteren. Nog eens vijf jaar later waren de waarden nog steeds goed en in sommige gevallen zelfs beter.”

Selectieve screening

“Screening van de gehele bevolking is niet zo zinvol, dat laat het onderzoek duidelijk zien. Maar screening van groepen met een verhoogd risico, zoals mensen met hoge bloeddruk of overgewicht of mensen waarbij diabetes in de familie voorkomt, is wel heel belangrijk. In Nederland zijn we gelukkig al erg goed in het vroegtijdig opsporen en behandelen van diabetes. Dat is een van de redenen waarom we tijdens onze screening ook aanzienlijk minder mensen met diabetes type 2 hebben gevonden dan we aanvankelijk hadden verwacht. Dat is natuurlijk heel positief.”

Tijdens het Addition-onderzoek is ook gekeken naar het psychische effect van screening en direct daarop volgend een intensieve behandeling. Rutten: “In eerste instantie waren mensen flink uit het lood geslagen. Maar na een periode van twee jaar bleken zij zich beter te voelen dan de mensen die binnen de reguliere zorg werden behandeld en er veel geleidelijker achter kwamen dat diabetes een heel nare ziekte kan zijn. Mensen hadden geleerd dat ook met een intensive behandeling best goed te leven valt.” Verder bleek namelijk ook, dat een intensieve behandeling geen invloed heeft op de kwaliteit van leven, ondanks strengere streefwaarden en meer voorgeschreven medicatie. “Voor de meesten is het allerbelangrijkste om geen complicaties te krijgen: dat bepaalt voor een groot deel hun kwaliteit van leven.”

De hoofdpublicatie naar aanleiding van het Addition-onderzoek komt nog voor de zomer beschikbaar. Maar dat betekent niet dat het onderzoek is afgerond. Rutten: “De 498 mensen die we in Nederland vanaf het begin van de studie hebben gevolgd, blijven we ook in de toekomst volgen. Aspecten als hun kwaliteit van leven en hun bewegings- en voedingspatroon blijven we meten en we zullen ook subonderzoeken blijven uitvoeren. In de toekomst zullen er dan ook zeker meer publicaties volgen.”

‘Diabetes, van wetenschap naar praktijk’

Als hoogleraar diabetologie doet Prof Guy Rutten veel onderzoek naar diabetes en cardiovasculaire complicaties, diabeteszorg in de eerste lijn en diabetes en klinische infecties. Eén van zijn ambities is om resultaten van wetenschappelijk onderzoek concreet beschikbaar te maken voor professionals in de eerstelijns diabeteszorg.

In dat kader heeft hij onlangs het boek ‘Diabetes, van wetenschap naar praktijk. Tips en tools voor de professional’ uitgebracht. Een boek voor huisartsen en praktijkondersteuners met 50 concrete tips op basis van eigen onderzoek, ondermeer de Addition-studie.

“Resultaten van wetenschappelijke studies worden vaak alleen gepubliceerd in internationale medische tijdschriften en bereiken huisartsen en praktijkondersteuners maar mondjesmaat. In dit boek hebben we ervaringen en resultaten uit diverse onderzoeken vertaald naar een reeks eyeopeners en tips, die vooral zijn bedoeld om bij de behandeling van diabetes type 2 in de dagelijkse praktijk de puntjes op de i te kunnen zetten.”

Een van de eyeopeners die in het boek worden genoemd, is bijvoorbeeld dat bij slechts 18,9 % van de patiënten alle behandeldoelen optimaal worden gehaald. “In Nederland hanteren we streefwaarden voor glucose, bloeddruk en cholesterol. Het blijkt dat slechts bij één op de vijf patiënten alle drie de waarden optimaal worden gehaald. Uit het Addition-onderzoek is echter gebleken dat scherpe streefwaarden met een agressieve behandeling bestaande uit zowel medicatie als levensstijladvies goed haalbaar zijn. In dit boek adviseer ik de eerstelijns zorg dan ook om agressief te behandelen.”

Een andere tip betreft erectiele disfunctie, een probleem dat bij 40% van de mannen met diabetes voorkomt. “Vaak wordt er in eerste instantie gezocht naar medische oorzaken. Op basis van een onderzoek onder meer dan 1.000 mannen hebben we kunnen vaststellen dat erectiestoornissen in veel gevallen samenhangen met medicijnen als cholesterolverlagers en bloeddrukverlagende tabletten, waaronder ACE-remmers. Het probleem is vaak dan ook heel eenvoudig op te lossen.”

Het boek ‘Diabetes, van wetenschap naar praktijk’ is in samenwerking met ZonMW gratis verspreid onder alle huisartsenpraktijken in Nederland. Voor andere geïnteresseerden is het boek verkrijgbaar via de (online) boekhandel (prijs: € 26,75).

Nel Geelhoed-Duijvestijn, internist Medisch Centrum Haaglanden in Den Haag, houdt zich al vanaf midden jaren tachtig bezig met het zoeken naar mogelijkheden om ICT in te zetten ter verbetering van de diabeteszorg. Vijf jaar geleden was ze op zoek naar een systeem dat transmuraal gebruikt zou kunnen worden en kwam uit bij het in Noord-Amerika ontwikkelde DEMS. Weliswaar qua software verouderd en volledig afgestemd op de situatie in de VS, maar wel met grote potentie om in aangepaste vorm de Nederlandse diabeteszorg naar een hoger niveau te tillen.

Met steun van de Raad van Bestuur van het Medisch Centrum Haaglanden en CZ Verzekeringen, in de persoon van Mike Leers, destijds voorzitter van de Raad van Bestuur, heeft Geelhoed vanuit de Stichting DiaKen de afgelopen vijf jaar hard gewerkt aan DiabetesNed. Het gaat om een compleet verbouwde versie van DEMS aangepast aan de Nederlandse situatie en helemaal in lijn met de zorgstandaard diabetes en de richtlijnen van NHG, NDF en NIV.

Geelhoed: “De behandeling van diabetes, zoals die in de zorgstandaard is vastgelegd, vereist een groot aantal handelingen, onderzoeken en processen en nauwkeurige registratie van resultaten en streefwaarden. De mensen met diabetes type 2 die bij ons in de tweedelijn worden behandeld, zijn bovendien vaak de meest complexe gevallen waarbij naast de standaard behandeling aandacht moet worden besteed aan uiteenlopende andere aspecten die vaak aanpassing van streefwaarden aan het individu en weer doorverwijzing naar andere specialisten vereisen.”

Papieren statussen

In de tijd dat Geelhoed met papieren statussen werkte, liep ze tegen het probleem aan dat het vaak heel moeilijk was om tijdens die tien minuten die ze gemiddeld per patiënt had alle vragen te stellen die gesteld moesten worden. “Op papier heb je eenvoudigweg niet in één oogopslag alle gegevens voor je, waardoor je te gemakkelijk zaken mist. En het registreren van alle bevindingen, uitslagen en streefwaarden op een zodanige manier dat alle leden van het behandelteam deze snel en efficiënt kunnen terugvinden, is op papier vrijwel onmogelijk.”

DiabetesNed, dat eigenlijk het beste te omschrijven is als een combinatie van een database, een elektronisch patiëntendossier en een procesmanagementsysteem, helpt artsen het behandel- en zorgproces uit te voeren volgens de voorschriften van de zorgstandaard. Het herinnert hen aan specifieke zaken die aandacht behoeven en geeft een waarschuwingssignaal als er bijvoorbeeld afwijkingen zijn in de streefwaarden.

Geelhoed: “Het mooie van het systeem is dat het is gebaseerd op een standaard, maar tegelijkertijd volledig is aan te passen aan de individuele patiënt en zijn of haar persoonlijke streefwaarden. Heb je bijvoorbeeld een patiënt met een risicovoet of oogproblemen of een patiënt die zwanger wil worden, dan kun je het systeem daarop aanpassen.”

Compleet overzicht

DiabetesNed biedt per patiënt in één oogopslag een compleet overzicht van alle belangrijke informatie en geeft specifieke aandachtspunten met rode bolletjes aan. “Die rode bolletjes dienen in feite als een ‘agenda’ voor een consult. Je weet precies welke aspecten je met de patiënt moet bespreken en welke onderzoeken actueel zijn; je kunt eigenlijk gewoon niets meer missen.”

Ook voor patiënten levert het systeem grote voordelen op. De behandeling verbetert en er wordt tijdig aandacht besteed aan complicaties die in het verleden nog wel eens te laat werden ontdekt. “Bovendien”, zegt Geelhoed, “geeft het patiënten veel meer inzicht in hun behandeling: ze zien precies wat er gebeurt, waarom het gebeurt en waar ze zelf op moeten letten. Een bezoek aan de arts of diabetesverpleegkundige krijgt op deze manier veel meer structuur en inhoud.”

Geelhoed heeft de afgelopen 5 jaar gemerkt dat het systeem er bovendien toe leidt dat gegevens veel beter en nauwkeuriger worden geregistreerd. En dat heeft als belangrijk voordeel dat gegevens snel zijn terug te vinden. Per patiënt, maar ook per groep patiënten. “Je kunt nu breed conclusies trekken, trends signaleren en resultaten meten. DiabetesNed is in feite een gestructureerde database die gebruikt kan worden voor benchmarking en het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek.”

Eerlijke cijfers

Geelhoed vervolgt: “Alle cijfers in het systeem zijn gebaseerd op reële waarden en dat betekent dat we nu eerlijke cijfers over diabetes boven water kunnen halen. Onze HbA1c-waarden bijvoorbeeld zijn de echte cijfers, niet vertroebeld doordat er bijvoorbeeld waarden van andere (niet diabetes-) patiënten in mee zijn genomen. Dat betekent wel dat onze gemiddelde HbA1c-waarden slechter zijn dan gemiddeld. En ze zullen ook nooit beter worden, want zodra een patiënt goede waarden heeft, gaat deze terug naar de huisarts. Maar gelukkig begrijpen alle betrokkenen de achtergrond van onze ‘slechte’ resultaten.”

DiabetesNed wordt op dit moment gebruikt door vijf ziekenhuizen. “Twee ziekenhuizen zijn bezig met implementatie en we hopen een pilot te starten met een huisartsengroep in Brabant, waarbij hun systeem aan DiabetesNed wordt gekoppeld en gegevens vanaf twee kanten kunnen worden ingelezen, waardoor een echt keteninformatiesysteem ontstaat”, zegt Geelhoed. “Op deze manier gaat er steeds minder informatie verloren als een patiënt verwezen en terugverwezen wordt en dat komt de arts, de patiënt en de behandeling ten goede!”

DEMS werd eind jaren ´90 ontwikkeld door de Mayo (diabetes) Clinics in Noord-Amerika en financieel mogelijk gemaakt door Novo Nordisk. DEMS is in 1995 door Novo Nordisk kosteloos beschikbaar gesteld aan behandelaren om het in eigen beheer verder te ontwikkelen, aan te passen en te moderniseren. DiabetesNed is nu dan ook een systeem´van de gebruiker voor de gebruiker´, zonder commerciële belangen.

Ontwikkeling en zelfontplooiing
Novo Nordisk heeft deze top drie positie te danken aan haar medewerkers die hebben aangegeven trots te zijn om bij Novo Nordisk te werken. Vanwege de producten en ook vanwege het personeelsbeleid. Medewerkers krijgen veel ruimte voor ontwikkeling en zelfontplooiing. Voor Novo Nordisk is ontwikkeling breder dan training en opleiding alleen. Het bedrijf stelt medewerkers onder andere ook in staat om een actieve rol te vervullen in brancheorganisaties of netwerken die relevant zijn voor hun functie en vakgebied.

NovoHealth-programma
Daarnaast is er veel ruimte en aandacht voor het welzijn van de medewerkers; door bijvoorbeeld het NovoHealth-programma, maar ook doordat iedereen voor elkaar klaar staat wanneer dat nodig is. Het NovoHealth-programma helpt medewerkers bij het in stand houden en verbeteren van de gezondheid. Denk hierbij aan programma’s die ondersteuning bieden op het gebied van stoppen met roken, lichaamsbeweging, het creëren van de juiste balans tussen werk en privéleven en gezonde voeding.

Bijzondere bedrijfscultuur
Erik Lommerde, algemeen directeur van Novo Nordisk B.V. is bijzonder trots op weer een hogere score voor Novo Nordisk. “Het is een mooie waardering namens onze eigen werknemers. Het is mooi om te zien dat het ook nog eens een verbetering ten opzichte van 2010 is. Novo Nordisk heeft een heel bijzondere bedrijfscultuur die zich kenmerkt door respect, openheid en eerlijkheid, ambitie en verantwoordelijkheid. Dit prachtige resultaat van deze verkiezing bevestigt dit gegeven maar eens weer.”

Goed werkgeverschap
Het Great Place to Work Institute (www.greatplacetowork.nl) doet in veertig landen over de gehele wereld onderzoek naar goed werkgeverschap. Er wordt onderzoek gedaan naar de mate van vertrouwen onder werknemers en de kwaliteit van werkrelaties, werknemers onderling en van de werknemers en het management. Er zijn drie categorieën in Nederland: Small & Young Enterprises, Medium Sized Enterprises en Large & Multinational Companies.

Over Novo Nordisk
Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2011 de 3e plek van de Great Place to Work lijst in en behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2011. Meer informatie op www.novonordisk.nl.

Internistendagen: Novo Nordisk sponsort projecten
Van 13 - 15 april 2011 vinden de Internistendagen plaats. Het moment om het belang van innovatie in de diabeteszorg extra aandacht te geven. Daarom stelt Novo Nordisk minimaal € 5000 beschikbaar voor projecten die de verbetering in de diabeteszorg nastreven. De voorstellen kunnen worden ingediend tijdens de Internistendagen.

Hoe gaat het in zijn werk?
Projectvoorstellen kunnen worden ingediend tijdens de Internistendagen. U kunt daartoe het aanmeldingsformulier downloaden en invullen. U kunt dit inleveren bij de stand van Novo Nordisk tijdens de Internistendagen. De deadline hiervoor is 15 april 2011.
De projectvoorstellen zullen worden beoordeeld door een deskundige en onafhankelijke jury bestaande uit Maarten de Gruyter (namens Stichting DON), prof. dr. Nicolaas Schaper (UMC Maastricht) en dr. Piet van der Wal (namens Novo Nordisk). Afhankelijk van het beschikbare budget (zie hieronder) en het aantal en de kwaliteit van de ingediende projectvoorstellen, zullen zij één of meer projecten selecteren.
Op 16 mei 2011 zal bekend worden gemaakt welke projectvoorstellen zijn geselecteerd.
Vervolgens worden de geselecteerde voorstellen, op basis van verdere informatie, nog getoetst op haalbaarheid en toelaatbaarheid in het kader van de regels die de Stichting Code Geneesmiddelenreclame aan deze vorm van sponsoring stelt. Zie hiervoor de voorwaarden hieronder en het Reglement.
De afspraken worden vervolgens vastgelegd in een overeenkomst.

Beoordelingscriteria projectvoorstellen 'Changing Diabetes^®'
Een projectvoorstel zal worden getoetst aan de volgende inhoudelijke voorwaarden:

1. Het voorstel past binnen de vijf pijlers van Changing Diabetes^®: Onderzoek, Preventie & Bewustwording, Behandeling, Zorgvernieuwing en Educatie.
2. Het voorstel heeft betrekking op innovatieve en/of kwaliteitsverbeterende activiteiten.
3. Het voorstel heeft tot doel de directe of indirecte verbetering van zorg aan patiënten of de bevordering van de medische wetenschap.

Voor de uiteindelijke toekenning van het gevraagde sponsorbedrag zal aannemelijk moeten worden gemaakt dat voor dit project geen of onvoldoende reguliere financiering beschikbaar is. Een begroting en een verklaring daaromtrent zullen daarvoor nodig zijn.
De afspraken over de sponsoring zullen worden vastgelegd in een overeenkomst, die door maatschap of ziekenhuis/instelling zal moeten worden ondertekend omdat sponsoring van individuele artsen niet mogelijk is.

Beschikbaar budget
Het budget dat Novo Nordisk ter beschikking stelt is minimaal € 5000. Om het indienen van projectvoorstellen te stimuleren, heeft Novo Nordisk besloten om dit bedrag met € 25 te verhogen voor ieder ingeleverd projectvoorstel. Zo kan ieder projectvoorstel, ook als het niet wordt geselecteerd, een bijdrage aan projecten ter verbetering van het leven van mensen met diabetes. 

Caroline Lubach heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling en de implementatie van de 

psychosociale zorg aan mensen met diabetes. Ze wordt door haar collega’s een rolmodel voor de nieuwe diabetesverpleegkundige genoemd. Hierbij combineert zij de traditionele verpleegkundige slagvaardigheid met empathie en psychologisch inzicht. Zij drukte in de afgelopen jaren een stempel op het gebied van de psychosociale verpleegkundige diabeteszorg en educatie. Naast haar werk voor de patiënt geeft ze onderwijs en nascholing. Caroline Lubach is nauw betrokken bij projecten als DAWN, MIND en PRISMA.

De Changing Diabetes Kerstactie 2010 omvat drie projecten die passen binnen de filosofie van Changing Diabetes. Relaties van Novo Nordisk konden met een unieke inlogcode stemmen via een speciale website. Voor elke uitgebrachte stem doneerde Novo Nordisk een bedrag van 15 euro aan het gekozen project.

TakeAction! jeugdprogramma in Kenia, onderdeel van de World Diabetes Foundation (WDF), ontvangt een bedrag van 5.370 euro. De WDF is een onafhankelijke en non-profit organisatie die in 2011 werd opgericht door Novo Nordisk A/S. Het project heeft tot doel 90 kinderen met diabetes type 1 te helpen. Met het bedrag dat het jeugdprogramma ontving is het project uitgebreid en verlengd, zodat nog meer kinderen de noodzakelijke medische voorzieningen krijgen waardoor ze beter met hun diabetes om kunnen gaan en een volwaardige plek in de lokale samenleving kunnen innemen.

Changing low health literacy, krijgt dankzij de kerstactie een bedrag van 1.800 euro, voor het project Aanpak van Laaggeletterdheid. Dit project screent mensen met diabetes type 1 en 2 op hun health literacy en kijkt of ze lees- en rekenvaardig genoeg om de noodzakelijke zorghandelingen goed uit te voeren.

De Mozaïekpolikliniek, in Medisch Centrum Haaglanden (MCH), ontvangt een bedrag van 1.095 euro. De Mozaïekpolikliniek is een polikliniek voor (chronisch) zieke kinderen en hun ouders van niet-Nederlandse afkomst. Met het bedrag dat de Mozaïekpolikliniek ontvangt wordt meer kennis en inzicht gegeven over de chronische ziekte aan kinderen en hun ouders.

Over Changing Diabetes
Novo Nordisk beschouwt het als haar missie om de toekomst van diabetes te veranderen. Om dit vorm te geven, heeft de organisatie het ‘Changing Diabetes’-programma ontwikkeld. Dit programma omvat diverse nationale en internationale initiatieven, die zich richten op communicatie met en voorlichting aan mensen met diabetes, familie, vrienden, docenten, politici, artsen, zorgverzekeraars, overheid en andere betrokkenen. Met Changing Diabetes wil Novo Nordisk bereiken dat de behandeling van de ziekte, de diabeteszorg, de wijze waarop de maatschappij met de ziekte omgaat en de toekomst van diabetes veranderen en verbeteren. Meer informatie op: www.changingdiabetes.nl.

Over Novo Nordisk
Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2010 de 5e plek van de Great Place to Work lijst in en behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2010. Meer informatie op www.novonordisk.nl.

Stichting DON heeft als doel om financiers te werven zodat basaal wetenschappelijk onderzoek naar de behandeling van diabetes mogelijk wordt gemaakt. De stichting financiert het onderzoek van het LUMC met een totaalbedrag van 750.000 euro. Het onderzoeksproject aan het LUMC staat onder leiding van internist dr. Eelco de Koning en prof. Ton Rabelink. "Deze donatie is ontzettend belangrijk voor ons want basaal onderzoek is erg kostbaar en diabetesonderzoek is van groot belang om nieuwe therapieën, zoals celtherapie, te ontwikkelen. Wij hopen dat meer farmaceutische bedrijven, net als Novo Nordisk, de stap nemen om fundamenteel diabetesonderzoek te ondersteunen en zo een belangrijke bijdrage te leveren aan het verbeteren van het leven van mensen met diabetes", aldus dr. Eelco de Koning.

Celtherapie
Een van de belangrijkste onderzoekthema’s in het LUMC is β-celtherapie, oftewel het vervangen van insulineproducerende cellen. Deze insulineproducerende cellen maken deel uit van de eilandjes van Langerhans in de alvleesklier. Nu al kunnen eilandjes van Langerhans na isolatie uit een donor alvleesklier getransplanteerd worden bij mensen met diabetes type 1 waardoor zij weer zelf insuline aanmaken. Door een tekort aan orgaandonoren kan deze transplantatie echter slechts bij een beperkt aantal mensen worden uitgevoerd. Het onderzoek richt zich op alternatieve celbronnen om β-cellen te maken. Door het onderzoek te steunen hoopt Novo Nordisk een bijdrage te leveren aan het veranderen van de toekomst van diabetes.

Over Stichting Diabetes Onderzoek Nederland
Stichting Diabetes Onderzoek Nederland (DON) is in 2006 opgericht door Maarten de Gruyter (35) die zelf diabetes heeft. Gedreven door de ambitie om diabetes de wereld uit te helpen houdt stichting DON zich intensief bezig met fondsenwerving. Het doel van Stichting DON is het ondersteunen van fundamenteel wetenschappelijk diabetesonderzoek alsmede het faciliteren van specifiek wetenschappelijk onderzoek naar en goede initiatieven op het gebied van diabetes. De stichting zet zich daarbij ook actief in voor het creëren van een breder draagvlak voor het opzetten en ondersteunen van diabetesonderzoeken. Meer informatie op: www.sdon.nl.

Over Changing Diabetes
Novo Nordisk beschouwt het als haar missie om de toekomst van diabetes te veranderen. Om dit vorm te geven, heeft de organisatie het ‘Changing Diabetes’-programma ontwikkeld. Dit programma omvat diverse nationale en internationale initiatieven, die zich richten op communicatie met en voorlichting aan mensen met diabetes, familie, vrienden, docenten, politici, artsen, zorgverzekeraars, overheid en andere betrokkenen. Met Changing Diabetes wil Novo Nordisk bereiken dat de behandeling van de ziekte, de diabeteszorg, de wijze waarop de maatschappij met de ziekte omgaat en de toekomst van diabetes veranderen en verbeteren. Meer informatie op: www.changingdiabetes.nl.

Over Novo Nordisk
Novo Nordisk is een wereldwijd farmaceutisch bedrijf met bijna 90 jaar ervaring op het gebied van diabeteszorg. Het bedrijf heeft een groot aanbod van innovatieve geneesmiddelen, geavanceerde toedieningssystemen en diensten om de zorg en behandeling van mensen met diabetes te optimaliseren. Bovendien is Novo Nordisk toonaangevend op het gebied van stollingsstoornissen, groeihormoontherapie en hormonale substitutietherapie. Het hoofdkantoor is gevestigd in Denemarken. Novo Nordisk heeft meer dan 30.000 medewerkers in dienst in 76 landen en brengt haar producten op de markt in 179 landen. B-aandelen van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de NASDAQ OMX Kopenhagen onder het symbool Novo-B. ADR's van Novo Nordisk zijn genoteerd aan de New York Stock Exchange onder het symbool 'NVO'. Novo Nordisk B.V. is gevestigd in Alphen aan den Rijn en heeft zo’n 155 medewerkers. Novo Nordisk nam in 2010 de 5e plek van de Great Place to Work lijst in en behoort daarmee tot de beste werkgevers van Nederland in 2010. Meer informatie op www.novonordisk.nl.